Các DN trực tiếp XK là người lo lắng trước hết, bởi cơ hội của họ là những tháng cuối năm thường là dịp Nhật Bản gia tăng nhập hàng thủy sản để phục vụ cho nhu cầu Giáng sinh và đầu năm mới.

Ta hại mình ?

Tại cuộc họp DN thủy sản và các nhà nhập khẩu thủy sản tại thị trường Nhật Bản, diễn ra đầu tháng 11, ông Trương Đình Hòe - Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và XK thủy sản VN (VASEP) - đưa ra thông báo: Việc kiểm soát 30% lên 100% lô hàng nhập khẩu vào Nhật đã được cơ quan chức năng nước này tiến hành từ ngày 24/10/2010. Theo ông Hòe, kết quả rà soát của Cục Quản lý chất lượng nông lâm sản và thủy sản (NAFIQAD) cho thấy, trên thị trường có khoảng 38 sản phẩm xử lý, cải tạo môi trường nuôi thủy sản có chứa hàm lượng trifluralin.

Trifluralin là một hóa chất dùng trong bảo vệ thực vật (thuốc diệt cỏ) nhưng gần đây lại được sử dụng trong hoạt động nuôi trồng thủy sản (diệt nấm, tảo, rong rêu). Trong khi đó, Nhật Bản quy định dư lượng của Trifluralin không được vượt quá 0.001 ppm. Giữa tháng 9, Nhật Bản đã cảnh báo về việc tôm VN xuất sang nước này có dư lượng Trifluralin và nâng mức kiểm soát hóa chất này từ 0% lên 30%. Tuy nhiên, trong hai tháng 9 và 10/2010 có 3 lô tôm VN XK sang Nhật Bản bị phát hiện dư lượng Trifluralin với mức 0.002 ppm, 0.009 ppm và 0.030 ppm, vượt ngưỡng cho phép. Vì vậy, Nhật Bản đã quyết định nâng mức kiểm soát lên 100% (thay vì 30%) đối với tất cả các lô hàng tôm nhập khẩu từ VN, kể từ 24/10/2010.

Việc kiểm soát hàng trăm ngàn hộ nuôi thủy sản không dùng chất này là điều khó khăn. Theo ông Hòe, cuối tháng 10 vừa qua, thị sát tình hình mua bán các loại thuốc có hoạt chất Trifluralin ở một số tỉnh vùng bán đảo Cà Mau, VASEP còn phát hiện Trifluralin vẫn được bày bán công khai trong nhiều đại lý thuốc thú y thủy sản mà không thấy ai thu, phạt...

Hệ lụy khôn lường

Chủ tịch VASEP Trần Thiện Hải, cho biết: Nhiều DN bất ngờ khi nhận được thông tin một số lô hàng nhiễm Trifluralin tại Nhật Bản, bởi chất này thường được sử dụng trong quá trình nuôi. Phần lớn chất Trifluralin được nhập từ Thái Lan theo đường chính ngạch. Vậy ai là người cho phép nhập khi chất này đã nằm trong danh mục cấm lưu hành và không được phép NK ?

“Khi xảy ra sự cố, các DN và nhà máy chế biến chỉ biết hỏi người nuôi có sử dụng chất Trifluralin hay không. Ở đây đặt ra trách nhiệm của cơ quan quản lý trong việc kiểm tra. Tại sao chất này đã bị cấm mà vẫn còn bán đầy ngoài thị trường?” - ông Hải nói.

Trong khi đó, ông Ngô Văn Nga - TGĐ Cty TNHH Thủy sản Quốc Việt (Quốc Việt - Cà Mau) - đơn vị có doanh số 30-40 triệu USD/năm chủ yếu là tôm XK sang Nhật Bản - thì thật sự lo lắng vì theo hợp đồng đã ký, trong 2 tháng cuối năm, Quốc Việt sẽ XK 80 container tôm sang thị trường này. “Tuy chất Trifluralin đã cấm trong tôm nhưng nó vẫn còn được sử dụng trong một số ngành hàng khác. Và biết đâu, chỉ cần một lô hàng bị “dính” thì DN lãnh đủ. Chúng tôi chỉ có cách tuyên truyền người nuôi không nên sử dụng, còn việc quản lý, giám sát phải là Bộ NN-PTNT, các cơ quan chức năng” - ông Nga nói. Theo ông Ngô Văn Nga, nếu chỉ bị nghi ngờ thôi DN cũng đủ gian nan và tốn kém rồi. Ông ví dụ một container (10 tấn, trị giá 100.000 USD) bị nghi nhiễm Trifluralin, DN phải mất khoảng 2.000 USD chi phí kiểm tra bên Nhật Bản, tiền lưu kho bãi, thuế nhập khẩu, bao bì, chế biến... và “cõng” thêm 2.500 USD tiền cước tàu 2 chiều thì DN mất khoảng 10.000 USD chi phí.

Trước “sự cố” kể trên, nhiều DN cho rằng quản lý chất lượng thủy sản vẫn theo kiểu đối phó. Ở đây còn có cả trách nhiệm của Bộ NN-PTNT đã không lường hết khi ban hành văn bản cấm chất Trifluralin nhưng thiếu chế tài và sự kiểm tra, giám sát.

Đáng ngại hơn, theo một DN, qua “sự cố” này, nếu vẫn với sự giám sát lỏng lẻo như trên thì trong tương lai, “tai họa” có thể đổ xuống đầu DN tại các thị trường khác như Châu Âu, EU cùng với lỗi tương tự... Bức xúc trước tình trạng này, một quan chức Vasep đề xuất: Nếu có đầy đủ chứng cứ, VASEP sẽ kiện tổ chức, cá nhân cho phép nhập Trifluralin vào VN !

Theo DĐDN