Do chịu ảnh hưởng của rãnh áp thấp có trục qua Bắc Trung Bộ nối với vùng áp thấp ở Vịnh Bắc Bộ kết hợp với hội tụ gió trên cao ở phía Tây Bắc Bộ nên lưu vực thuỷ điện Bản Vẽ có mưa, mưa vừa đến mưa to và giông. Tổng lượng mưa đo được tại Bản Vẽ 480mm, tại Mỹ Lý 283mm. Do ảnh hưởng của đợt mưa trước, lượng nước về hồ ở mức cao, đã xuất hiện lũ đến tuyến công trình thuỷ điện Bản Vẽ, mực nước hồ chứa ở cao trình 199,7m, lưu lượng nước về hồ 580m3/s, lưu lượng nước xả qua công trình 340m3/s (xả qua tổ máy phát điện). Đến 8 giờ sáng ngày 12/9/2011, lưu lượng nước về hồ chứa đạt 633m3/s, mực nước hồ chứa 199,9m, lưu lượng xả qua công trình 633m3/s (bắt đầu xả qua tràn xả lũ với lưu lượng 293m3/s). Đến 10 giờ ngày 12/9/2011, lưu lượng lũ về hồ đạt 760m3/s, 22 giờ ngày 14/9/2011, lưu lượng nước về hồ 823m3/s. Lưu lượng nước về hồ biến đổi chậm đến 17 giờ ngày 16/9/2011 bắt đầu tăng nhanh, đến 3 giờ ngày 18/9/2011 đạt đỉnh với Qmax = 2390m3/s. Tổng lượng lũ về hồ đạt gần 1,5 tỷ m3.

Do ảnh hưởng mưa lớn nên đất đá đã lấp toàn bộ mặt đường và nguy cơ tiếp tục sạt xuống hệ thống đường phục vụ vận hành nhà máy. Đường N1 chiều cao mái sạt tương đối lớn (>10m), khối lượng sạt lở khoảng 500m3.  Đường N2 (nối từ đường N1 đến nhà máy): khối sạt trượt mái ta luy nhà máy, đoạn cuối tuyến đường N2 dài khoảng 300m đã bị vùi lấp hoàn toàn với chiều dày trên 7m. Đường N2A, N2B (nối đường N2 đi vào các hành lang thân đập cao độ 125m và 150m), chiều dài đoạn bị sạt khoảng 150m. Đường N3A nối đường N4 vào hành lang thân đập tại cao độ 125m, sạt lở tại 01 điểm với khối lượng khoảng 50m3 gây tắc tuyến đường này. Đường N4 (nối đường Yên Na đến vai đập bờ phải) có 05 điểm sạt, với tổng khối lượng khoảng 300m3. Toàn bộ hệ thống rãnh thoát nước bị đát đá vùi lấp. Cầu tràn liên hợp (trên suối Vẽ) do khẩu diện thoát nước nhỏ, mặt tràn thấp nên khi có lũ, nước suối chảy hoàn toàn trên mặt tràn. Cầu tạm (qua sông Nậm Nơn) được thiết kế để phục vụ thi công, khi xả lũ qua công trình với lưu lượng 1750m3/s, nước lũ tràn qua mặt cầu và lan can. Cầu có kết cấu nhịp là dầm thép liên hợp nên nguy cơ cầu bị lũ cuốn trôi là rất cao.

Căn cứ quy trình vận hành hồ đập thủy điện đã được Bộ Công Thương phê duyệt, Công ty thủy điện Bản Vẽ đã gửi thông báo số 43/TB-TĐBV ngày 12/9/2011 đến UBND tỉnh Nghệ An, Văn phòng Ban chỉ huy PCLB và TKCN tỉnh Nghệ An, UBND huyện Tương Dương, Ban chỉ huy PCLB huyện Tương Dương, thông báo về việc vận hành xả lũ hồ chứa thủy điện Bản Vẽ. Chuẩn bị tốt cho công tác xả lũ Công ty thông báo triệu tập Ban chỉ huy PCLB và Đội xung kích PCLB để triển khai công tác PCLB. Ban chỉ huy PCLB và Đội xung kích PCLB biên chế thành các tổ, triển khai công tác PCLB tại nhà máy thuỷ điện Bản Vẽ, phân công lực lượng trực ban 24/24 giờ.

+ Ban chỉ huy PCLB phối hợp với các đơn vị liên quan kiểm tra tổng thể tình trạng công trình, máy móc thiết bị, theo dõi tình hình diễn biến khí tượng thủy văn, lập phương án xả lũ hồ chứa, báo cáo kịp thời với các đơn vị liên quan để xử lý các tình huống bất khả kháng;

+ Tổ thượng lưu phối hợp với đồn Công an bảo vệ công trình thuỷ điện Bản Vẽ trực tại bến thượng lưu, tuyên truyền cho nhân dân vùng lòng hồ, bến thượng lưu biết việc hồ chứa thuỷ điện Bản Vẽ chuẩn bị xả lũ, cấm người và phương tiện đi vào vùng nước nguy hiểm (cách đập 500m) khi hồ chứa xả lũ;

+ Tổ hạ lưu, triển khai lực lượng cắm tại các xã, bản vùng hạ lưu, phối hợp với chính quyền địa phương tuyên truyền cho nhân dân vùng hạ lưu việc nhà máy chuẩn bị xả lũ. Tổ chức di dời các hộ dân sống ở những nơi nguy hiểm, dễ sạt lở, cấm các phương tiện đi lại trên sông, bến đò ngang ngừng hoạt động;

+ Tổ vận hành kiểm tra tình trạng thiết bị vận hành nhà máy;

+ Tổ sửa chữa, kiểm tra tình trạng máy móc thiết bị, chuẩn bị các phương án sửa chữa khi có sự cố;

+ Tổ văn phòng vật tư chuẩn bị vật tư, phương tiện phục vụ PCLB, công tác hậu cần, ăn ở cho các lực lượng PCLB;

Trong suốt thời gian trước, trong và sau lũ, nhà máy thuỷ điện Bản Vẽ luôn luôn vận hành các tố máy phát điện ổn định với công suất tối đa (320MW). Lượng nước trữ lại trong hồ làm mực nước hồ tăng dần. Lưu lượng xả lũ xuống hạ du lớn nhất đạt 2160m3/s, mực nước hồ chứa lớn nhất là 200,05m (lúc 4 giờ ngày 18/9/2011). Đến 8 giờ ngày 04/10/2011 kết thúc đợt xả lũ.

Tính chung cả đợt lũ vừa qua, tổng lượng lũ về hồ đạt 1482 x 106m3, lượng nước xả qua tràn 888 x 106m3.

Do thực hiện đúng quy trình vận hành hồ chứa nên trong suốt thời gian xả lũ, không có thiệt hại về người và tài sản. Hệ thống công trình đầu mối ổn định, nhà máy làm việc bình thường. Qua đây nếu các nhà máy thủy điện đều nghiêm chỉnh chấp hành quy trình vận hành hồ chứa cũng như xây dựng tốt phương án phòng chống bão lụt thì sẽ giảm thiểu các ảnh hưởng đến các công trình liên quan cũng như con người và tài sản của nhân dân. /.

                                                             BÙI XUÂN HÙNG