Tại sao doanh nghiệp cần phải xây dựng thương hiệu?

Ngày nay, có càng nhiều người tiêu dùng luôn tìm đến để mua và được sử dụng hàng có thương hiệu. Thương hiệu của hàng hóa, dịch vụ luôn gắn liền với lòng trung thành của khách hàng. Người tiêu dùng lựa chọn hàng hóa qua nhiều kênh khác nhau. Ban đầu có thể từ việc chọn lựa ngẫu nhiên, họ dần bị thuyết phục qua chất lượng của hàng hóa, dịch vụ. Cũng có thể người này mách nhỏ với người kia nên sử dụng sản phẩm nào là hợp lý. Dần dần tạo thành một thói quen khi có nhu cầu mua sắm, sử dụng.

Lòng trung thành của người tiêu dùng vào một sản phẩm nào đó là kết quả của quá trình cố gắng lâu dài của một doanh nghiệp. Từ đây xuất hiện một sự đảm bảo vô hình xuất phát từ hai phía: doanh nghiệp đảm bảo sẽ cung cấp cho khách hàng loại hàng hóa, dịch vụ tốt nhất. Khách hàng bằng việc lựa chọn sử dụng sản phẩm, dịch vụ sẽ bảo đảm giúp doanh nghiệp thu được lợi nhuận, có điều kiện tái đầu tư, ngày càng làm cho chất lượng sản phẩm, dịch vụ được tốt hơn, và đó chính là lí do doanh nghiệp cần phải xây dựng thương hiệu. Đến lúc nào đó mà bất kỳ sản phẩm, hình thức dịch vụ mới nào của một doanh nghiệp tung ra thị trường đều được người tiêu dùng đón nhận, thì khi đó xem như doanh nghiệp đã thành công, tức là đã hoàn thành bước đầu giai đoạn xây dựng thương hiệu.

Một số doanh nghiệp ở Nghệ An, do thấm nhuần được vai trò quan trọng của việc xây dựng thương hiệu, từng bước đã gặt hái được những thành công đáng kể, như: Công ty TNHH tôn và sắt thép Định Nhàn (chủ sở hữu quyền về kiểu dáng công nghiệp Ke chống bão), Công ty cổ phần Sao Mai Việt Nam (chủ sở hữu quyền về nhãn hiệu dây cáp điện), Hợp tác xã Ngói Cừa (chủ sở hữu quyền về nhãn hiệu tập thể ngói Cừa), Công ty cổ phần thủy sản Diễn Châu (chủ sở hữu quyền về nhãn hiệu nước mắm Vạn Phần)...

Cần xây dựng thương hiệu đúng cách.

Trong Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hướng dẫn thi hành, không có khái niệm thương hiệu. Thương hiệu chỉ là một khái niệm thương mại, nếu cắt nghĩa theo gốc Hán Việt, thương có nghĩa là thương mại, hiệu có nghĩa là dấu hiệu nhận biết. Như vậy, thương hiệu có thể được hiểu nôm na là dấu hiệu nhận biết của một cơ sở sản xuất kinh doanh (có thể là cá nhân hoặc tổ chức), một sản phẩm, một dịch vụ...Đương nhiên đây là dấu hiệu mang ý nghĩa tích cực, khiến người tiêu dùng luôn luôn chọn lựa để sử dụng một khi họ có nhu cầu. Nhưng thương hiệu, nói một cách chính xác nhất, không phải là đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ, do đó sẽ không chịu sự điều chỉnh của luật pháp về sở hữu trí tuệ, và đương nhiên, không được pháp luật bảo hộ. Chỉ khi nào thương hiệu được đăng ký bảo hộ cụ thể, trở thành sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, bí mật kinh doanh (là những đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp)...thì mới được pháp luật bảo vệ.

Thực tế đã có trường hợp, một cơ sở sau khi ăn cắp tài sản trí tuệ của một cơ sở khác, đã quay trở lại khởi kiện chính nơi đã sản sinh ra tài sản đó, và được xử thắng kiện. Phải chăng luật pháp không công bằng, hoặc không nhận rõ ai mới là người chủ đích thực của tài sản trí tuệ đó? Hoàn toàn không. Khi xảy ra tranh chấp, pháp luật xử lý không dựa trên tình cảm, mà dựa trên chứng cứ pháp lý. Bên nào đưa ra được chứng cứ chứng minh là chủ thể quyền thì bên đó được pháp luật bảo hộ. Kinh tế thị trường là một sân chơi khắc nghiệt, chịu sự ảnh hưởng mạnh nhất, rõ nét nhất của quy luật cạnh tranh. Nhà nước, với công cụ pháp luật, cố gắng giữ cho sân chơi đó có được sự bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh. Không thể chấp nhận được khi hàng giả, hàng nhái với ưu thế về giá bán (do không phải đầu tư cho nghiên cứu, ứng dụng và triển khai, chỉ việc sao chép, bắt chước...) dần chiếm chỗ và loại hàng thật, hàng chính hãng ra khỏi thị trường. Dẫn đến hệ quả tất yếu là các cơ sở làm ăn chân chính không có khả năng thu hồi vốn và lợi nhuận để tiếp tục duy trì hoạt động cải tiến và sáng tạo, hoạt động tạo ra sản phẩm mới. Nguy hại hơn là tâm lý chán nản sẽ xuất hiện ở các doanh nghiệp này nếu luật chơi công bằng của thị trường liên tục bị vi phạm.

Đặt ra vấn đề này, người viết muốn chuyển tải đến mọi doanh nghiệp làm ăn chân chính thông điệp rằng: ngoài việc cố gắng tạo ra được uy tín của mình đối với khách hàng, còn phải biết bảo vệ uy tín đó nữa. Con đường duy nhất, là đăng ký bảo hộ quyền Sở hữu trí tuệ càng sớm càng tốt. Chiến lược xây dựng và bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp đòi hỏi sự đầu tư dài hơi, thỏa đáng, và tất nhiên, có thể hao tốn nhiều tiền của. Doanh nghiệp nào cũng vậy, không bao giờ phủ định tham vọng phát triển quy mô sản xuất kinh doanh. Do đó, phải xác định rằng, song song với việc tự khẳng định vị trí của mình trên thương trường, cần chú trọng đến vấn đề bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, trước khi quá muộn.

Lợi ích của các doanh nghiệp khi trở thành chủ sở hữu quyền

Quyền sở hữu công nghiệp

Quyền sở hữu trí tuệ là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tài sản trí tuệ, bao gồm quyền tác giả và quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp và quyền đối với giống cây trồng (trong phần viết này, tác giả chỉ trình bày những vấn đề liên quan đến quyền sở hữu công nghiệp).

Quyền sở hữu công nghiệp là tài sản trí tuệ (vô hình) của chủ sở hữu quyền.

Mục đích cuối cùng của việc bảo hộ cũng chính xuất phát từ lợi nhuận trong kinh doanh. Thực tiễn sản xuất kinh doanh của thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã chứng minh: quyền sở hữu công nghiệp có quan hệ biện chứng với thương mại.

Quyền sở hữu công nghiệp là quyền sở hữu của cá nhân, tổ chức đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh (Khoản 4, Điều 4 Luật SHTT). Về mặt pháp lý, khi trở thành chủ sở hữu quyền, doanh nghiệp sẽ được:

- Sử dụng, cho phép người khác sử dụng các đối tượng sở hữu công nghiệp của mình;

- Ngăn cấm người khác sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp của mình;

- Định đoạt đối tượng sở hữu công nghiệp của mình.

Bảo hộ và bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp:

Nói một cách ngắn gọn nhất, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp gồm ba yếu tố: một là Nhà nước ban hành các văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh lĩnh vực sở hữu công nghiệp. Hai là cấp văn bằng bảo hộ cho các chủ thể khi đáp ứng được các điều kiện theo quy định. Ba là bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu quyền.

Bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp:

Vấn đề bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp chỉ được đặt ra khi có các hành vi xâm phạm quyền. Tức là việc Nhà nước và chủ sở hữu quyền sử dụng các biện pháp hợp pháp để bảo vệ quyền sở hữu các đối tượng sở hữu công nghiệp của mình, chống lại mọi sự xâm phạm. Bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, trước hết là nhằm giữ vững nguyên tắc pháp chế Xã hội chủ nghĩa (bảo đảm pháp luật về sở hữu công nghiệp phải được chấp hành nghiêm chỉnh); bảo vệ quyền của chủ văn bằng nói riêng và công bằng cho xã hội nói chung. Sâu xa hơn nữa, đó là để thực hiện quyền và nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam khi chúng ta đã tham gia các hiệp ước, công ước quốc tế về quyền sở hữu trí tuệ.

Xây dựng và bảo vệ thương hiệu là hoạt động hết sức thiết thực đối với các cơ sở sản xuất kinh doanh. Để thực hiện tốt vấn đề này, không chỉ đòi hỏi các doanh nghiệp có cái nhìn đúng đắn về vai trò của thương hiệu, mà còn đòi hỏi phải hiểu biết thấu đáo những quy định của pháp luật liên quan đến thương hiệu./.

                                                                     Nguyễn Mạnh Hà   

                                 P. Chánh Thanh tra Sở Khoa học Công nghệ