Dù việc triệu hồi xe của TMV gây dư luận khá ầm ĩ, nhưng đến giữa tháng 11 (sau hơn 7 tháng triển khai), mới chỉ có tỷ lệ rất nhỏ các xe có nguy cơ lỗi được đem tới trung tâm dịch vụ của TMV để kiểm tra. Thực trạng này khiến Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Công thương) yêu cầu TMV kéo dài chương trình kiểm tra miễn phí và sửa chữa hai dòng xe Innova, Fortuner do lỗi sản xuất.

Thông tư 20 siết nhập khẩu xe mới

Đầu tháng 5/2011, hàng nghìn đơn vị nhập khẩu ô tô tự do “choáng váng” khi Bộ Công thương bất ngờ ban hành Thông tư 20/2011/TT-BCT bổ sung  các thủ tục nhập khẩu ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống. Theo đó, ngoài việc thực hiện các quy định hiện hành, đơn vị nhập khẩu ô tô còn phải xuất trình Giấy chỉ định hoặc Giấy ủy quyền là nhà nhập khẩu, nhà phân phối của chính hãng sản xuất, kinh doanh loại ô tô đó hoặc hợp đồng đại lý của chính hãng sản xuất; cùng với Giấy chứng nhận cơ sở bảo hành, bảo dưỡng ô tô đủ điều kiện do Bộ Giao thông Vận tải cấp

Thông tư này một mặt nhằm kiềm chế lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô, hạn chế nhập siêu; mặt khác nhằm lành mạnh hóa thị trường, tăng chất lượng phục vụ cho người tiêu dùng và đời sống nhân dân, đảm bảo quyền lợi của người tiêu dùng, đảm bảo an toàn giao thông.

Những lợi ích đối với người tiêu dùng thì cần thêm thời gian để kiểm chứng; còn với thành viên Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) và các nhà nhập khẩu ô tô chính hãng tại Việt Nam thì Thông tư 20 rõ ràng là một tin vui, vì đã giúp giảm hẳn sự cạnh tranh từ các nhà nhập khẩu tự do trên thị trường xe mới.

Với thực tế là những thương hiệu ô tô phổ biến và được người tiêu dùng ưa chuộng, như BMW, Hyundai, Kia, Toyota... đều đã có nhà phân phối chính hãng tại Việt Nam, Thông tư 20 chỉ để lại cho các đơn vị nhập khẩu độc lập hai lựa chọn: mua quota nhập khẩu của các nhà phân phối chính hãng và/hoặc nhập khẩu xe cũ. Nhưng...

... nhập khẩu xe cũ cũng khó

Gần hai tháng sau sự ra đời của Thông tư 20/2011/TT-BCT, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 36/2011/QĐ-TTg về mức thuế nhập khẩu xe ô tô chở người từ 15 chỗ ngồi trở xuống đã qua sử dụng. Điểm mới của quyết định này là thay vì chỉ chịu thuế suất tuyệt đối theo dung tích xi-lanh như trước thì xe cũ dưới 9 chỗ có dung tích xi-lanh 1.5L trở lên nhập về Việt Nam từ ngày 15/8/2011 phải chịu thêm thuế nhập khẩu tương ứng với phần trăm xe mới cùng loại. Với cách tính này, ô tô cũ nhập khẩu sẽ có giá bán đến tay người tiêu dùng đắt hơn cả xe mới 100% cùng loại nhập khẩu.

Vậy là cả cánh cửa nhập khẩu xe mới 100% lẫn xe cũ đều đã khép lại với các nhà nhập khẩu tự do, chỉ để lại một khe hẹp là nhập khẩu xe đã qua sử dụng, có dung tích xi-lanh dưới 1.5L. 

Tăng lệ phí trước bạ và phí đăng ký ô tô

Căn cứ theo Nghị định 45/2011/NĐ-CP, Hội đồng nhân dân (HĐND) thành phố Hà Nội và TPHCM - cũng là hai thị trường ô tô lớn nhất cả nước - trong phiên họp đầu tháng 12/2011 đã quyết định từ ngày 1/1/2012 sẽ tăng mức thu lệ phí trước bạ đối với ô tô chở người dưới 10 chỗ lên lần lượt là 20% và 15% so với mức 12% và 10% hiện tại. HĐND thành phố Đà Nẵng cũng quyết định tăng mức thu lệ phí trước bạ đối với ô tô từ 10% lên 15% từ ngày 1/1/2012.

Tại Hà Nội, ngoài việc tăng lệ phí trước bạ, HĐND thành phố còn quyết định tăng phí đăng ký kèm biển số đối với cả ô tô và xe máy từ ngày 1/1/2012. Theo đó, mức thu đối với ô tô dưới 10 chỗ không kinh doanh vận tải tăng gấp 10 lần, từ 2 triệu đồng lên 20 triệu đồng; mức thu với xe máy giá trị từ 15 - 40 triệu đồng tăng từ 1 triệu đồng lên 2 triệu đồng; còn với xe máy giá trị trên 40 triệu đồng, mức thu phí đăng ký kèm biển số tăng từ 2 triệu đồng lên 4 triệu đồng.

Với các mức tăng lệ phí nói trên ở ba thành phố lớn, từ ngày 1/1/2012, tổng số tiền người tiêu dùng bỏ ra để sở hữu một chiếc ô tô mới “có thể lăn bánh” sẽ tăng từ vài chục đến cả trăm triệu đồng, tuỳ loại.

Gian lận thuế - Có hay không?

Khá ầm ĩ trong năm 2011 là việc cơ quan hải quan ở Hải Dương và Bắc Giang, căn cứ theo quy định của Bộ Khoa học & Công nghệ (KHCN) về độ rời rạc của linh kiện ô tô nhập khẩu, vào đầu tháng 7/2011 đã ra quyết định truy thu thuế đối với Ford Việt Nam, Toyota Việt Nam, Honda Việt Nam, GM Daewoo (nay là GM Việt Nam) và Hino Motors Việt Nam, với số tiền lên tới hàng chục tỷ đồng.

Giữa lúc còn đang diễn ra những tranh luận gay gắt xoay quanh quy định về mức độ rời rạc của linh kiện ô tô nhập khẩu tại Quyết định số 05/2005/QĐ-BKHCN, thì Honda Việt Nam (HVN) tuyên bố sẽ “xét lại việc sản xuất, kinh doanh trong tương lai” tại Việt Nam nếu bị truy thu thuế.