THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ NHÀ NƯỚC PA-PUA NIU GHI-NÊ

NHÀ NƯỚC PA-PUA NIU GHI-NÊ ĐỘC LẬP
(Independent State of Papua New Guinea)

I/ Khái quát chung:
1/Địa lý:
Vị trí địa lý : Pa-pua Niu Ghi-nê nằm sát dưới đường xích đạo, về phía Đông Nam Châu Á, gồm 2 quần đảo chính (Papua và New Guinea) nằm giữa Biển San hô và Biển Nam Thái Bình Dương. Những nước láng giềng gần nhất của Pa-pua Niu Ghi-nê gồm Inđônêxia (riêng biên giới trên đất liền dài 820km), quần đảo Solomon, Ôxtrâylia, Vanuatu ở phía nam, Micronesia ở phía Đông, Malaixia, Philipin ở phía Bắc. Diện tích 462.840 km2
Địa hình, khí hậu, tài nguyên : Đất đai chủ yếu là đồi núi và các vùng đồng bằng ven biển. Đường bờ biển dài 5.152 km. Khí hậu nhiệt đới. Tài nguyên chủ yếu là vàng, bạc, đồng, khí thiên nhiên, gỗ, hải sản, dầu
Dân số : khoảng 5,7 triệu người; chủ yếu là các bộ tộc Melanesia, Papua, Micronesia, Polynesia… 2/3 dân số theo đạo Thiên chúa giáo; các ngôn ngữ được sử dụng là tiếng Melanesian Pidgin, tiếng Potu, tiếng Anh...
Ngày độc lập : 16/9/1975
Thủ đô : Port Moresby

2/Lịch sử: Từ cách đây hơn 60.000 năm đã có những cư dân đầu tiên đến sinh sống tại vùng đất được gọi là New Guinea ngày nay, chủ yếu đến từ khu vực Đông Nam Á. Vào đầu thế kỷ 16, những người Châu Âu đầu tiên đến Pa-pua Niu Ghi-nê là người Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha, sau đó là người Anh. Từ cuối thế kỷ 19 đến trước Chiến tranh thế giới thứ II, Pa-pua Niu Ghi-nê lần lượt chịu sự cai quản của Đức, Anh, Ô-xtrây-lia, Nhật. Với Đạo luật Hành chính Tạm thời được thông qua năm 1945-46, Papua và New Guinea đã nhập thành một vùng lãnh thổ thống nhất dưới tên gọi Papua và New Guinea. Sau Chiến tranh thế giới thứ II, vùng đất này được đặt dưới sự uỷ trị quốc tế và đến năm 1972, được chính thức gọi là Papua New Guinea như ngày nay. Tháng 9/1975 Pa-pua Niu Ghi-nê được trao trả độc lập hoàn toàn. 3/ Lãnh đạo hiện nay: - Người đứng đầu Nhà nước: Nữ hoàng Anh Elizabeth II (từ 06/02/1952 đến nay), được đại diện bởi Toàn quyền Sir Paulius Matane (từ 29/6/2004); - Người đứng đầu Chính phủ là Thủ tướng Sir Michael Somare (từ 02/8/2002); - Bộ trưởng Ngoại giao: Sir Rabbie Namaliu

II- Tình hình kinh tế - chính trị:
1/ Tình hình kinh tế: - Về kinh tế Pa-pua Niu Ghi-nê còn là một nước đang kém phát triển, với 85% dân số sống về nông nghiệp. Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu là cà phê, dầu dừa, chè, cacao, gỗ, vani, cao su, rau quả, thịt. Các sản phẩm công nghiệp chính là hàng dệt, đồ gỗ (ép), sản phẩm kim loại cán, khai thác mỏ (vàng, bạc, đồng, dầu thô), xây dựng và du lịch. Tỷ lệ các ngành trong GDP: nông nghiệp 35%, công nghiệp 38%, dịch vụ 27%. Đồng tiền quốc gia là “kina”. - Các sản phẩm xuất khẩu chính: vàng, đồng, dầu, cà phê, ca cao, dầu dừa, gỗ; riêng khoáng sản chiếm tới 72% tổng giá trị hàng xuất khẩu mỗi năm. Bạn hàng xuất khẩu chủ yếu là Nhật, Đức, Ôxtrâylia, Trung Quốc... Riêng Ôxtrâylia viện trợ 240 triệu đô la mỗi năm cho Pa-pua Niu Ghi-nê.

- Các sản phẩm nhập khẩu chính: máy móc và thiết bị giao thông, thực phẩm, nhiên liệu, hoá chất. Thị trường nhập khẩu chủ yếu: Ô-xtrây-lia, Singapore, Nhật, Niu Di-lân, Trung Quốc. - Các chỉ số kinh tế (2005): Tăng trưởng kinh tế là 1,1%. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) đạt 13,35 tỷ USD (2005). Bình quân GDP theo đầu người 2.400 USD/năm. - Từ năm 2003 đến nay kinh tế Pa-pua Niu Ghi-nê có sự khởi sắc và phát triển ổn định hơn. Tăng trưởng kinh tế khả quan hơn, thâm hụt ngân sách giảm. 2/ Tình hình chính trị: - Sau khi được độc lập 9/1975, Pa-pua Niu Ghi-nê theo chế độ quân chủ lập hiến và dân chủ đại nghị. Đứng đầu Nhà nước trên danh nghĩa là Nữ hoàng Anh Elizabeth II. Đại diện chính thức của Nữ hoàng Anh là Toàn quyền do Quốc hội bầu (với sự chấp thuận của Nữ hoàng Anh) và là nguyên thủ quốc gia của Pa-pua Niu Ghi-nê về mặt nghi thức. Quốc hội nhất viện gồm 109 thành viên được bầu theo hình thức phổ thông 5 năm một lần. Quốc hội bầu chọn Thủ tướng. Toàn quyền bổ nhiệm các thành viên nội các (Hội đồng Hành pháp Quốc gia) trên cơ sở giới thiệu của Thủ tướng. Đảng Liên minh Quốc gia là đảng chính trị lớn nhất. - Chính phủ có ở 3 cấp: quốc gia, tỉnh và địa phương.

- Cuộc bầu cử gần nhất là vào tháng 5/2003. Chính phủ đương nhiệm do ông Michael Somare làm Thủ tướng là Chính phủ liên minh của nhiều đảng.

3/ Quan hệ đối ngoại:
Pa-pua Niu Ghi-nê xác định chính sách đối ngoại là quan hệ hữu nghị với tất cả các nước, ưu tiên phát triển quan hệ gần gũi với Ôxtrâylia, Niu Di-lân và các nước có lợi ích chung ở Nam Thái Bình Dương, Đông Nam Á, đặc biệt là Indonesia và các nước ASEAN; chủ trương phát triển hòa bình và hợp tác khu vực. Pa-pua Niu Ghi-nê hiện có quan hệ ngoại giao với 56 quốc gia và là thành viên của nhiều diễn đàn và tổ chức quốc tế, trong đó có Liên Hiệp Quốc, APEC, ARF, G77, WTO, IMF, Interpol, Phong trào Không liên kết, và hưởng quy chế là thành viên liên kết (associate member) của ASEAN.